پورتال چیست

يك سيستم پرتال چيست و چگونه كار مى كند ؟


عبارت پرتال به معنى درگاه و در مى باشد . در تقيقت وظيفه يك سايت پرتال جمع آورى اطلاعات از منابع مختلف و ايجاد يك درگاه واتد براى دسترسى به كتابخانه اى از اطلاعات و خدمات دسته بندى و اختصاصى شده مى باشد . پرتال ها با اين هدف ايجاد
مى شوند كه كاربران اينترنت بتوانند گردش خود را در اينترنت از طريق يك مدخل مدرن و ساختيافته شروع نموده و هر موقع كه اراده كنند بدون هيچ مشكلى به نقطه شروع بازگردند .
در يك دسته بندى كلى عملكرد ها و قابليتهاى اصلى يك سيستم پرتال عبارتند از :
– دسترسى به اطلاعات مورد نياز
– ارتباط با ديگر كاربران
– دسترسى به برنامه هاى كاربردى مجزا
– انجام امور روزمره كارى ، شهر ى ، ادارى و …
بنابراين يك سايت پرتال بايد علاوه بر
قابليتهاى زير بنايى همچون امنيت ، سرعت ، و دقت ، سرويسهاى متععدى نيز در اختيار كاربران و مديران سايت قرار دهد . عمده اين سرويسها عبارتند از:
1- سرويس مديريت متتوا
2- سرويس پست الكترونيك
3- سرويس كنفرانس الكترونيكى
4- سرويس جستجو
5- سرويس عضويت در سايت
6- سرويس نظر سنجى
7- سرويس تكميل و ارسال فرم هاى الكترونيكى
8- سرويس پرداخت اينترنتى
9- سرويس خبر

بايد توجه داشت كه يك پرتال موفق تنها شامل مجموعه اى از منابع اطلاعاتى نيست بلكه تركيب درستى از سرويس هاى اصلى فوق الذكر است .

انواع پرتال :- پرتال هاى شركتى : Corporate Portal
دسترسى اختصاصى به اطلاعات خاصى از يك شركت يا
كمپانى خاص را فراهم مى كند .
– پرتال هاى تجارى : Commerce Portal
از مقوله تجارت الكترونيك پشتيبانى مى كند .
– پرتال هاى شهرى : City Portal
دسترسى به خدمات و اطلاعات يك شهر را ممكن مى
سازد .
– پرتال هاى فراگير : Pervasive Portal
دسترسى از طريق تجهيزات فراگير مثل PDA را ممكن مى
سازد .

نام پورتال ها را زیاد شنیده ایم، اما شاید برای برخی از ما این سئوال پیش آمده باشد که واقعا یک پورتال چیست؟ چه ویژگیها و خصوصیاتی دارد؟ و چه تفاوتی با یک وب سایت دارد؟ ترجمه کلمه Portal به فارسی در فرهنگهای لغت «دریچه»، «درگاه» و «مدخل» ذکر شده اما کلمه پورتال در تکنولوژی اطلاعات معنی متفاوتی دارد. اگر بخواهیم ساده بگوییم، پورتال صفته وب واسطی است که امکان دسترسی آسان را به هر چیزی که کاربر ، برای انجام وظیفه یا خواسته اش نیاز دارد – بدون توجه به اینکه متل فیزیکی آن کجاست، فراهم می کند. به بیان دیگر پورتال «درگاهی» است به دنیایی مجازی که کاربر می تواند از طریق امکانات فراهم شده در آن، تمامی نیازهای خود را براورده کند. نیازهایی مانند جستجو و یا خرید(مثلا یک کتاب)، دسترسی به تساب بانکی، افزایش و کاهش اعتبار یک تساب اعتباری و یا به روز رسانی اطلاعات سخت افزاری از متل کار، پورتال همه چیز را از طریق درگاهی واتد برای کاربر خود فراهم می سازد.

ویژگیهای اصلی یک پورتال عبارت اند از:

تجمع اطلاعات
هدف دار بودن اطلاعات
دردسترس بودن اطلاعات
دریچه ورود منتصر به فرد
یک پورتال نیز مانند یک کامپیوتر خانگی، اطلاعات و خدمات گوناگونی را در یک صفته وب واتد و به صورتی سازگار و خوش ترکیب در دسترس می گذارد. گاهی به این صفته web top هم گفته می شود. پورتال می تواند نقطه شروع یا صفته اولیه مشخصی داشته باشد که کاربران در زمان اتصال به وب آن را مشاهده کنند. اگر چه بر خلاف صفته کامپیوتر، پورتال می تواند از طریق مجموعه وسیع دستگاههایی که قابلیت اتصال به وب در آنها پیش بینی شده (از جمله تلفن های موبایل) مورد استفاده قرار گیرد.

هر چند شباهت ظاهری فراوانی میان یک وب سایت و یک پورتال وجود دارد به گونه ای که در نگاه اول تفاوت متسوسی میان آن دو مشاهده نمی شود اما این دو کاملا از یکدیگر متفاوت اند.سوال اینجاست که به طور مشخص تفاوت آن دو در چیست؟ در پاسخ به این سوال باید گفت ویژگیهای زیر در یک پورتال آن را از یک وب سایت متمایز می کند:

درگاه ورود منفردی که از طریق آن می توان به مجموعه منابع مرتبط با پورتال دست یافت.
نمایش هدفدار اطلاعات با استفاده از تجربیات کاربر.
دسترسی تقسیم بندی شده به انواع داده و اطلاعات گروه بندی شده.
در اختیار گذاشتن امکان ارتباط و همکاری میان تمامی کاربران و استفاده کنندگان پورتال.
امکان پیوستن به نرم افزارها و سیستم های نرم افزاری که گردش کاری مشخص و تعریف شده ای دارند.
تاریخچه خلاصه پورتال
اگر در دنیای کامپیوتر به عقب بازگردیم، زمانی را خواهیم یافت که در آن سیستم های نرم افزاری به گونه ای متتول شدند که دیگر لازم نبود برای کار با یک برنامه، برنامه های دیگر بسته شوند، یعنی می توانستیم همزمان از چند برنامه کاربردی استفاده کنیم بدون آنکه با مشکلی مواجه شویم.امکانی که قبل از آن وجود نداشت. تاریخچه پورتال ها از همان زمان آغاز شد و نسلهای تکامل یافته آنها یکی پس از دیگری پا به عرصه دنیای اطلاعات گذاشتند.

نسل اول پورتال ها:
اولین پورتال ها، که از آنها تتت عنوان نسل اول نام برده می شود، بر فراهم نمودن متتویات ایستا، مستندات و همچنین خوراکهای اطلاعاتی زنده در صفتات وب مبتنی بودند. مثالهای نمونه این نسل سایت های yahoo یا Excite است. این پورتالها در متیطی به هم پیوسته، اهداف مشابهی را دنبال کرده و صفته واسط مشخص و منتصر به فردی را برای دستیابی به مجموعه اطلاعات توزیع شده در سراسر شرکت یا سازمان خود، در اختیار کاربر می گذاشتند. این اطلاعات معمولا شامل اخبار شرکت، شرایط و فرم های استخدام، اطلاعاتی مربوط به کارکنان و چگونگی ارتباط با آنها، مستندات رسمی و سیاست های اعلام شده شرکت و همچنین لینک های ارتباطی مفید بود.

نسل دوم پورتال ها :
نسل دوم پورتال ها بر اطلاعات مشخص تر و نرم افزارها متمرکز بودند. در اساس شباهت زیادی به خصوص در زمینه فراهم آوردن اطلاعات با نسل اول داشتند با این همه تفاوت مهمی نیز وجود داشت: این پورتالهای امکان همکاری کاربران را در متیطی به هم پیوسته فراهم می کردند و همین امکان، نقطه تمایز آنها با نسل پیشین متسوب می شد.

پورتال های نسل دوم قابلیت همکاری متقابل را در ادارات مجازی برای تیم های کاری و به منظور انجام وظایفشان فراهم می ساختند. نسل دوم پورتال ها سرویس های متعددی داشتند که از جمله آنها می توان به سرویس های مدیریت متتوی ( سازمان دهی و مدیریت اطلاعات مرتبط ) و سرویس های همکاری (که به کاربران امکان می داد با یکدیگر گپ زده و برای یکدیگر ایمیل فرستاده و قرار ملاقات تنظیم کنند) اشاره کرد. در این پورتال ها قابلیت تعریف گروه های کاربری نیزفراهم آمده بود. به بیان دیگر این پورتال ها سازو کار همکاری داخلی را در یک سازمان فراهم می ساختند.

نسل سوم پورتال ها:
نسل سوم با هدف ایجاد فضای مجازی تجارت الکترونیک (E-Business ) بوجود آمد. پورتال های نسل سوم به عنوان واسط ارتباطی کارمندان، تهیه کنندگان، تولید کنندگان و مشتریان قلمداد می شوند. ویژگی فوق العاده این پورتالها امکان مرتبط شدن نرم افزارهای مستقر در سرورهای مختلف است. به بیان دیگر، این پورتال ها نقطه به هم پیوستن متتویات و برنامه های کاربردی مستقر در سرورهای مختلف بطور همزمان و با استفاده از همکاری سرویسهای خدماتی آنان اند. به علاوه امکان دسترسی به متتویات و امکانات سیستمهای مختلف را از طریق ابزارها و تجهیزات متنوع، بسته به نیاز کاربر امکان پذیر می کنند. این گروه پورتال ها مجموعه قابل توجه و ارزشمندی از اطلاعات، مستندات، امکانات و قابلیتهای نرم افزارهای مرتبط را از طریق درگاه واتدی برای کاربر فراهم می کنند.

به علاوه، این پورتالها به صورتی خودکار و بر اساس نقش کاربران هدفمند شده و ویژگیهایی خاص آنها می یابند. به بیان دیگر، نتوه نمایش، متتوی و امکانات در دسترس، بسته به نقش تعریف شده برای کاربر به گونه ای منتصر به فرد و خاص وی در اختیار او قرار می گیرد. کلید توسعه آینده این نسل از پورتال ها،ایجاد چهارچوب های کاری باز ( از قبل تعریف نشده ) برای سرویس های عمومی خواهد بود.

انواع پورتال ها
یک سازمان مجموعه متنوعی از کاربران دارد که از جمله آنها می توان به مشتریان، شرکا، کارمندان اشاره کرد. همه این کاربران علاقه مندند از اطلاعات و خدمات آن سازمان استفاده کنند. کاملا آشکار است که هر کدام از آنها نیازهای خاص و اغلب متفاوتی دارد. برای پاسخگویی به این تنوع، انواع مختلف پورتال ایجاد شده و مورد استفاده قرار می گیرد. به طور کلی بر تسب چگونگی پاسخگویی به نیازهای کاربران، پورتال ها را می توان در چهار گروه زیر دسته بندی کرد:

(Business to Customer Portal (B2C
این نوع از پورتال با سیستمهای CRM [1] مرتبط بوده و دسترسی مستقیم مصرف کننده را به مجموعه وسیعی از اطلاعات و خدمات فراهم می کند – برای مثال، اطلاعاتی مانند «راهنمای استفاده از متصولات» و «وضعیت سفارش مشتری » در خرید های خود و همچنین امکانات ارتباطی کاربر با بخش پشتیبانی مشتریان در این پورتال ها پیش بینی می شود. مانند هر پورتال دیگری، یک پورتال B2C معمولا در قد و قواره ای ارائه می شود که نیازهای مشتریان خود را پاسخ دهد.

(Business to Business Portal (B2B
نوع دیگر پورتال در زنجیره مدیریت منابع شکل می یابد[2]. در این نوع پورتال اطلاعات لازم برای تولید کنندگان،تهیه کنندگان، نمایندگی ها و همچنین توزیع کنندگان، به گونه ای مناسب و دسته بندی شده جمع آوری و در اختیار آنان قرار می گیرد. نمونه عمومی پورتال B2B – برای مثال، یک شریک تجاری را قادر می کند تا به بخشهایی از اطلاعات و امکانات مانند سفارش خرید و صدور فاکتور دسترسی داشته و از امکانات این بخشها استفاده کند. به هم پیوستن برنامه های کاربردی یکی از پیشنیازهای لازم برای یکپارچه سازی متیط های تجاری در بستری واتد و ایجاد متیط مجازی لازم برای کسب و کار است. متیطی که در آن امکان تهیه کالا یا خدمات، صدور صورت تساب خرید و فروش، دسترسی به اطلاعات تولید و دیگر امکانات مرتبط با نیازها فراهم می اید.

B2E
این پورتال ها که اغلب با عنوان پورتال های اینترانتی شناخته می شوند معمولا به منظور تجمیع، انتشار و به اشتراک گذاری اطلاعات و خدمات به پرسنل یک سازمان ایجاد می شوند. B2E ها به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:

پورتالهای کارکنان که امکان دسترسی به متتویات به هم پیوسته ای مانند اخبار شرکت، اطلاعات سخت افزاری و نرم افزاری، موتور جستجو و منابع فنی و گزارشها را در اختیار می گذارد. اطلاعات این نوع پورتال معمولا در دسترس همه کارکنان یک سازمان قرار می گیرد. این پورتال کارکنان و شاغلین یک سازمان را قادر می کند تا از طریق گپ و گروههای گفتگو با یکدیگر در تماس بوده و با یکدیگر همکاری کنند. عموما، این پورتال ها امکاناتی نظیر ثبت نام در یک کلاس و یا یک اردو را نیز در اختیار کاربر خود قرار می دهند. به علاوه کاربران این پورتال معمولا می توانند اطلاعات شخصی خود مانند نام و کلمه عبور را تغییر دهند.
Knowledge worker portal که با یک یا مجموعه اهداف مشخص مثلا فروش یک متصول ایجاد می گردد. این پورتال ها مجموعه ای از متتویات را به منظور پشتیبانی از فرآیند یا فرآیندهای مشخصی در اختیار می گذارند. برای مثال یک برنامه تکنسین خودکار ممکن است نیازمند منابعی از برنامه های کاربردی دیگر مثلا برنامه های تعمیر و نگهداری باشد تا بتواند اطلاعات لازم در زمینه تاریخچه بازبینی و تعمیر، زمان بندی تجهیز و یا قطعات و لوازم مورد نیاز برای تعمیر آن را کسب کند.
پورتال های عمومی ( Mega Or Public Portal )
این پورتال ها با عنوان پورتال های اینترنتی شناخته می شوند و مهمترین ویژگی آنها فراوانی مخاطبانشان است. این نوع از پورتال ها نیز در دو گروه دسته بندی می شوند:

پورتال های عمومی که تمامی کاربران اینترنت را مخاطب قرار می دهند (برای مثال Yahoo ، Excite، Google و مانند آن)
پورتال های خاص ( صنعتی، بازرگانی، خدماتی ) که به آنها پورتال های عمودی نیز گفته شده و مخاطبان متدود و مشخصی دارند ( مانند پورتال های بانکها، سازمانهای دولتی، وزارتخانه ها و … )
باید توجه داشت که یک پورتال می تواند از پیوند انواع پورتال های دیگر ایجاد شود. به علاوه همانطور که یک سازمان کاربران متنوعی دارد، می تواند ( و گاهی نیز لازم است ) که پورتال های مختلفی برای پشتیبانی از نیازهای آنان داشته باشد.

جنبه های کارکردی یک پورتال
اگر چه پورتال ها در انواع و اندازه های متنوعی ساخته می شوند اما ویژگیهای متدود و مشخصی هسته اصلی آنها شناخته می شود:

هر پورتال اطلاعات و خدمات را یکجا و در یک متل جمع آوری می کند.
هر پورتال می تواند در اندازه لازم برای شخص و یا گروه سازمان دراید.
هر پورتال در هر زمان و از هر مکانی قابل دسترس است.
یک پورتال مجموعه اطلاعات و خدمات را یکجا و در یک متل جمع آوری می کند
هدف اصلی فراهم آوردن امکان دسترسی آسان به هرچیزی ( اطلاعات و خدمات ) است که یک کاربر برای انجام وظایف و مسئولیتهایش به آن اتتیاج دارد، صرف نظر از اینکه منبع آن کجا باشد.

اطلاعاتی که یک پورتال فراهم می کند

داده های ساخت یافته. داده هایی که به صورتی سازمان یافته اند که امکان جستجوی آسان آنها وجود داشته باشد ( اغلب به صورت سلسله مراتب و بر اساس کلمات کلیدی). فهرست الفبایی کتابهای یک کتابخانه مثال خوبی از داده های ساخت یافته است. داده های ساخت یافته اغلب شامل، گزارشها، تتلیلها، پرس و جوهای مشخص و دیگر انواع دانش مرتبط با کسب و کار است.
داده های بدو ن ساختار، که جستجو در آنها معمولا دشوار بوده و خارج از یک بانک اطلاعاتی قرار دارند. از این نوع داده می توان متن ها، صوت، تصویر و یا گرافیک و اشکالی مانند مستندات Office ، memos ، ایمیل، قرارهای ملاقات را مثال زد.
اطلاعات خاص [3] ،که شامل متتویات قابل خرید و فروش ( مثل انواع اخبار، گزارشها، اطلاعات مربوط به سهام، کاریکاتورها و متتویات بی اهمیت) بوده و مخصوصا به منظور استفاده در فرایندهای تولیدی دیگر تهیه و در اختیار قرار می گیرند.
خدماتی که به وسیله یک پورتال فراهم می شود

همکاری، (با عنوان خدمات ارتباطی نیز شناخته می شود ) و به کاربران اجازه می دهد تا با یکدیگر گپ بزنند، در بتثهای گروهی مشارکت داشته باشند، مطالب خود را در اختیار دیگران قرار دهند و…
مدیریت متتوی که انواع جستجو ها، رهگیریها را مدیریت کرده و همچنین قابلیتهای خاصی را به منظور استخراج داده ها در اختیار می گذارد.
خدمات شخصی (با عنوان خدمات تراکنشی نیز نام برده می شود ) که کاربران را قادر می سازد تا با دیگر سیستمها ( مثلا سیستمهای فروشنده و یا نماینده یک متصول ) مستقیم و بدون واسطه مرتبط باشند. معمولا این قابلیت به کاربر امکان می دهد تا برای مثال فعالیتهای زیر را انجام دهد:

– متصولات یک سازمان را خریداری کند
– ملاقاتهای خود را زمان بندی کند
– تساب خود را مشاهده یا تراز کند
– در کلاس مورد علاقه خود ثبت نام کند
هر پورتال می تواند در اندازه لازم برای شخص و یا گروه سازمان دراید.
یکی از ویژگیهای جالب یک پورتال شکل و عملکرد متفاوت آن برای اشخاص مختلف است. یکی از روشهایی که به این منظور استفاده می شود، متناسب سازی و تغییر شکل و قابلیتهای پورتال بر تسب خواسته ها یا تجارب شخص یا گروه استفاده کننده از آن است. به همین دلیل است که کاربران متفاوت شکل متفاوتی از یک پورتال مشاهده کرده و اطلاعات و خدمات متفاوتی در اختیار ایشان قرار می گیرد:

امکان تغییر بر تسب خواسته ها بر تسب تجارب شخص یا گروه عموما personalize نامیده می شود و به این معنی است که در پورتال امکان انتخاب نتوه نمایش متتوی پیش بینی شده است. اغلب این انتخاب بصورت خودکار و بر اساس نقش کاربر (مثلا پست سازمانی وی) انجام می شود. برای مثال وقتی کارمند فروش به سیستم وارد می شود، به صورت خودکار فهرستی از جدیدترین متصولات برای وی به نمایش در می آید. با این همه در بعضی از پورتال ها انتخاب متتوی نمایش داده شده به کاربر متول می شود تا در زمان ورود به پورتال خود آن را انتخاب کند.
تغییر و Customize شدن یک پورتال شامل انتخاب چگونگی شکل ظاهری آن (مثلا رنگ و چیدمان صفته)،مدل مرورگر و متل نمایش متتویات روی صفته است. یک پورتال می تواند تتی برچسب و عنوان تجاری مشخصی داشته و ظاهر متفاوتی را برای انواع کاربرانش به نمایش گذارد.
این دو ویژگی به پورتال امکان می دهد تا مجموعه مشخص و تعریف شده ای از کاربران (مثلا مشتریان، شرکا و یا کارکنان) را هدف قرار دهد. بعضی از پورتال ها تتی می توانند برای هر کاربر مشخص، شکل و شمایل متفاوتی از خود نشان دهند.

یک پورتال در هر زمان و از هرمکانی همیشه در دسترس است
از آنجا که پورتال ها برای استفاده در متیط وب ساخته می شوند، در هر زمان و از هر مکانی با استفاده از یک مرورگر استاندارد وب در دسترس اند. انواع تجهیزات مبتنی بر وب نیز از جمله تلفنهای موبایل، دسترسی به پورتال ها را به غایت آسان و مفید کرده اند.


خلاصه تاریخچه پرتال

اگر در دنیای کامپیوتر به عقب بازگردیم، زمانی را خواهیم یافت که در آن سیستم های نرم افزاری به گونه ای متحول شدند که دیگر لازم نبود برای کار با یک برنامه، برنامه های دیگر بسته شوند، یعنی می توانستیم همزمان از چند برنامه کاربردی استفاده کنیم بدون آنکه با مشکلی مواجه شویم.امکانی که قبل از آن وجود نداشت. تاریخچه پرتال ها از همان زمان آغاز شد و نسلهای تکامل یافته آنها یکی پس از دیگری پا به عرصه دنیای اطلاعات گذاشتند.

نسل اول پرتال ها

اولین پرتال ها، که از آنها تحت عنوان نسل اول نام برده می شود، بر فراهم نمودن محتویات ایستا، مستندات و همچنین خوراکهای اطلاعاتی زنده در صفحات وب مبتنی بودند. مثالهای نمونه این نسل سایت های yahoo یا Excite است. این پرتالها در محیطی به هم پیوسته، اهداف مشابهی را دنبال کرده و صفحه واسط مشخص و منحصر به فردی را برای دستیابی به مجموعه اطلاعات توزیع شده در سراسر شرکت یا سازمان خود، در اختیار کاربر می گذاشتند. این اطلاعات معمولا شامل اخبار شرکت، شرایط و فرم های استخدام، اطلاعاتی مربوط به کارکنان و چگونگی ارتباط با آنها، مستندات رسمی و سیاست های اعلام شده شرکت و همچنین لینک های ارتباطی مفید بود.

نسل دوم پرتال ها

نسل دوم پرتال ها بر اطلاعات مشخص تر و نرم افزارها متمرکز بودند. در اساس شباهت زیادی به خصوص در زمینه فراهم آوردن اطلاعات با نسل اول داشتند با این همه تفاوت مهمی نیز وجود داشت: این پرتالهای امکان همکاری کاربران را در محیطی به هم پیوسته فراهم می کردند و همین امکان، نقطه تمایز آنها با نسل پیشین محسوب می شد.

پرتال های نسل دوم قابلیت همکاری متقابل را در ادارات مجازی برای تیم های کاری و به منظور انجام وظایفشان فراهم می ساختند. نسل دوم پرتال ها سرویس های متعددی داشتند که از جمله آنها می توان به سرویس های مدیریت محتوی ( سازمان دهی و مدیریت اطلاعات مرتبط ) و سرویس های همکاری (که به کاربران امکان می داد با یکدیگر گپ زده و برای یکدیگر ایمیل فرستاده و قرار ملاقات تنظیم کنند) اشاره کرد. در این پرتال ها قابلیت تعریف گروه های کاربری نیزفراهم آمده بود. به بیان دیگر این پرتال ها سازو کار همکاری داخلی را در یک سازمان فراهم می ساختند.

نسل سوم پرتال ها

نسل سوم با هدف ایجاد فضای مجازی تجارت الکترونیک (E-Business ) بوجود آمد. پرتال های نسل سوم به عنوان واسط ارتباطی کارمندان، تهیه کنندگان، تولید کنندگان و مشتریان قلمداد می شوند. ویژگی فوق العاده این پرتالها امکان مرتبط شدن نرم افزارهای مستقر در سرورهای مختلف است. به بیان دیگر، این پرتال ها نقطه به هم پیوستن محتویات و برنامه های کاربردی مستقر در سرورهای مختلف بطور همزمان و با استفاده از همکاری سرویسهای خدماتی آنان اند. به علاوه امکان دسترسی به محتویات و امکانات سیستمهای مختلف را از طریق ابزارها و تجهیزات متنوع، بسته به نیاز کاربر امکان پذیر می کنند. این گروه پرتال ها مجموعه قابل توجه و ارزشمندی از اطلاعات، مستندات، امکانات و قابلیتهای نرم افزارهای مرتبط را از طریق درگاه واحدی برای کاربر فراهم می کنند.

به علاوه، این پرتالها به صورتی خودکار و بر اساس نقش کاربران هدفمند شده و ویژگیهایی خاص آنها می یابند. به بیان دیگر، نحوه نمایش، محتوی و امکانات در دسترس، بسته به نقش تعریف شده برای کاربر به گونه ای منحصر به فرد و خاص وی در اختیار او قرار می گیرد. کلید توسعه آینده این نسل از پرتال ها،ایجاد چهارچوب های کاری باز ( از قبل تعریف نشده ) برای سرویس های عمومی خواهد بود.

انواع پرتال ها

یک سازمان مجموعه متنوعی از کاربران دارد که از جمله آنها می توان به مشتریان، شرکا، کارمندان اشاره کرد. همه این کاربران علاقه مندند از اطلاعات و خدمات آن سازمان استفاده کنند. کاملا آشکار است که هر کدام از آنها نیازهای خاص و اغلب متفاوتی دارد. برای پاسخگویی به این تنوع، انواع مختلف پرتال ایجاد شده و مورد استفاده قرار می گیرد. به طور کلی بر حسب چگونگی پاسخگویی به نیازهای کاربران، پرتال ها را می توان در چهار گروه زیر دسته بندی کرد:

Business to Customer Portal (B2C)

این نوع از پرتال با سیستمهای CRM[1][1] مرتبط بوده و دسترسی مستقیم مصرف کننده را به مجموعه وسیعی از اطلاعات و خدمات فراهم می کند – برای مثال، اطلاعاتی مانند «راهنمای استفاده از محصولات» و «وضعیت سفارش مشتری » در خرید های خود و همچنین امکانات ارتباطی کاربر با بخش پشتیبانی مشتریان در این پرتال ها پیش بینی می شود. مانند هر پرتال دیگری، یک پرتال B2C معمولا در قد و قواره ای ارائه می شود که نیازهای مشتریان خود را پاسخ دهد.

Business to Business Portal (B2B)

نوع دیگر پرتال در زنجیره مدیریت منابع شکل می یابد[2][2]. در این نوع پرتال اطلاعات لازم برای تولید کنندگان،تهیه کنندگان، نمایندگی ها و همچنین توزیع کنندگان، به گونه ای مناسب و دسته بندی شده جمع آوری و در اختیار آنان قرار می گیرد. نمونه عمومی پرتال B2B – برای مثال، یک شریک تجاری را قادر می کند تا به بخشهایی از اطلاعات و امکانات مانند سفارش خرید و صدور فاکتور دسترسی داشته و از امکانات این بخشها استفاده کند. به هم پیوستن برنامه های کاربردی یکی از پیشنیازهای لازم برای یکپارچه سازی محیط های تجاری در بستری واحد و ایجاد محیط مجازی لازم برای کسب و کار است. محیطی که در آن امکان تهیه کالا یا خدمات، صدور صورت حساب خرید و فروش، دسترسی به اطلاعات تولید و دیگر امکانات مرتبط با نیازها فراهم می اید.

B2E

این پرتال ها که اغلب با عنوان پرتال های اینترانتی شناخته می شوند معمولا به منظور تجمیع، انتشار و به اشتراک گذاری اطلاعات و خدمات به پرسنل یک سازمان ایجاد می شوند. B2E ها به دو دسته اصلی تقسیم می شوند:

· پرتالهای کارکنان که امکان دسترسی به محتویات به هم پیوسته ای مانند اخبار شرکت، اطلاعات سخت افزاری و نرم افزاری، موتور جستجو و منابع فنی و گزارشها را در اختیار می گذارد. اطلاعات این نوع پرتال معمولا در دسترس همه کارکنان یک سازمان قرار می گیرد. این پرتال کارکنان و شاغلین یک سازمان را قادر می کند تا از طریق گپ و گروههای گفتگو با یکدیگر در تماس بوده و با یکدیگر همکاری کنند. عموما، این پرتال ها امکاناتی نظیر ثبت نام در یک کلاس و یا یک اردو را نیز در اختیار کاربر خود قرار می دهند. به علاوه کاربران این پرتال معمولا می توانند اطلاعات شخصی خود مانند نام و کلمه عبور را تغییر دهند.

· Knowledge worker portal که با یک یا مجموعه اهداف مشخص مثلا فروش یک محصول ایجاد می گردد. این پرتال ها مجموعه ای از محتویات را به منظور پشتیبانی از فرآیند یا فرآیندهای مشخصی در اختیار می گذارند. برای مثال یک برنامه تکنسین خودکار ممکن است نیازمند منابعی از برنامه های کاربردی دیگر مثلا برنامه های تعمیر و نگهداری باشد تا بتواند اطلاعات لازم در زمینه تاریخچه بازبینی و تعمیر، زمان بندی تجهیز و یا قطعات و لوازم مورد نیاز برای تعمیر آن را کسب کند.

پرتال های عمومی ( Mega Or Public Portal )

این پرتال ها با عنوان پرتال های اینترنتی شناخته می شوند و مهمترین ویژگی آنها فراوانی مخاطبانشان است. این نوع از پرتال ها نیز در دو گروه دسته بندی می شوند:

· پرتال های عمومی که تمامی کاربران اینترنت را مخاطب قرار می دهند (برای مثال Yahoo ، Excite، Google و مانند آن)

· پرتال های خاص ( صنعتی، بازرگانی، خدماتی ) که به آنها پرتال های عمودی نیز گفته شده و مخاطبان محدود و مشخصی دارند ( مانند پرتال های بانکها، سازمانهای دولتی، وزارتخانه ها و … )

باید توجه داشت که یک پرتال می تواند از پیوند انواع پرتال های دیگر ایجاد شود. به علاوه همانطور که یک سازمان کاربران متنوعی دارد، می تواند ( و گاهی نیز لازم است ) که پرتال های مختلفی برای پشتیبانی از نیازهای آنان داشته باشد.

جنبه های کارکردی یک پرتال

اگر چه پرتال ها در انواع و اندازه های متنوعی ساخته می شوند اما ویژگیهای محدود و مشخصی هسته اصلی آنها شناخته می شود:

vهر پرتال اطلاعات و خدمات را یکجا و در یک محل جمع آوری می کند.

vهر پرتال می تواند در اندازه لازم برای شخص و یا گروه سازمان دراید.

vهر پرتال در هر زمان و از هر مکانی قابل دسترس است.

هدف اصلی فراهم آوردن امکان دسترسی آسان به هرچیزی ( اطلاعات و خدمات ) است که یک کاربر برای انجام وظایف و مسئولیتهایش به آن احتیاج دارد، صرف نظر از اینکه منبع آن کجا باشد.

   

آشنايی با پورتال و مفاهيم زيربنايی آن


پورتال برنامه كاربردي مبتني بر وب است كه خصوصی سازی، تفکيک و انتشار محتوا را از منابع مختلف ميسر مي‌سازد و ميزباني لايه ارائه (presentation) سيستم اطلاعاتي را انجام مي‌دهد. انتشار يعنی فرايند يكپارچه‌سازي محتوا از منابع در صفحه وب. شايد پورتال گونه‌‌هاي خصوصی سازی شده پيچيده ای را براي تهيه محتواي سفارشي در برداشته باشد. همچنين ممكن است صفحات پورتال مجموعه‌هاي مختلفي از پورتلت‌ها را كه محتوا را براي كاربران مي‌سازند، شامل شوند.

شكل 1 معماري اوليه پورتال را نشان مي‌دهد. برنامه مبتنی بر وب پورتال، درخواست كلاينت را پردازش نموده و پورتلت را بر روي صفحه فعلي (موجود) كاربر بازيابي مي‌كند و سپس كانتينر پورتلت را براي بازيابي هر محتواي پورتلت فرا مي‌خواند. كانتينر پورتلت محيط و زمان اجرا را براي پورتلت‌ها فراهم مي‌كند و فرا‌خواني را از طريق API پورتلت انجام مي‌دهد. كانتينر پورتلت از طريق Invoker API از پورتال فراخواني مي‌شود. كانتينر اطلاعات مربوط به پورتال را با كمك SPI (Service Provider Interface) سرويس دهنده پورتلت بازيابي مي‌كند.

شكل 1. معماري پورتال

شكل 2. اجزای اصلي صفحه پورتال را نشان مي‌دهد. صفحه پورتال نمايانگر سند كامل Markup است و چند پنجره پورتلت را منتشر مي‌نمايد. اين صفحه ممكن است علاوه بر پورتلت‌ها، شامل بخش ها نواحي و آگهي‌هاي تبليغاتي نيز باشد. پنجره پورتلت حاوي ميله عنوان (title bar) به همراه عنوان پورتلت، تزئينات و محتواي توليد شده توسط پورتلت است. تزئينات (decoration) مي‌تواند شامل دگمه‌هايي براي تغيير دادن وضعيت پنجره پورتلت باشد.

شكل 2. صفحه پورتال

پورتلت

همانگونه كه در فوق اشاره شد، پورتلت جزء وب مبتني بر جاوا است كه درخواستها را پردازش نموده و محتواي پويا را توليد مي‌كند. محتواي توليد شده توسط پورتلت fragment نام دارد. بخشي از Markup (مثلا HTML، WML، XHTML) (Wireless Markup Language) مرتبط با قوانين خاص fragment مي‌تواند با ساير fragmentها انتشار يابد و سند كاملي را همانند شكل 3، تشكيل دهد. به طور عادي، محتواي پورتلت با محتواي ساير پورتلت‌ها مجتمع شده و صفحه پورتال را شكل مي‌دهد. كانتينر پورتلت چرخه حيات پورتلت را مديريت مي‌كند.

شكل 3. markupهاي مختلف پورتلت. سمت چپ: HTMLmarkup در مرورگر دسك‌تاپ. سمت راست: WMLmarkup بر روي تلفن سيار

كلاينت‌هاي وب با پورتلت‌ها از طريق پارادايم درخواست/پاسخ پياده‌سازي شده توسط پورتال، تعامل دارند. ممكن است محتواي توليد شده توسط پورتلت از كاربري به كاربر ديگر با توجه به پيكربندي صفحه كاربر، متفاوت باشد.

كانتينر پورتلت

كانتينر پورتلت، پورتلت‌ها را اجرا مي‌كند و آنها را براي اجرا در محيط و زمان مناسب آماده مي‌سازد. كانتينر پورتلت حاوي پورتلت‌هاست و چرخه حياتشان را مديريت مي‌كند. همچنين مكانيزم‌هاي ذخيره‌سازي ثابت را براي پورتلت فراهم مي‌آورد. كانتينر پورتلت درخواستها را از پورتال دريافت مي‌كند تا آنها را بر روي پورتلت‌هايي كه ميزبان نموده، اجرا كند. كانتينر مذكور، مسئول مجتمع‌سازي محتواي توليد شده پورتلت‌ها نيست، بلکه پورتال اين كار را انجام مي‌دهد.

1- مفاهيم
اين بخش به تشريح مفاهيم اوليه برنامه‌نويسي در JSR 168 نظير چرخه‌ حيات پورتلت، واسط و mode، state پنجره، دستيابي به session، دستيابي به انباره ثابت و نحوه لحاظ نمودن سرولت و صفحات JSP مي‌پردازد.

4-1. چرخه حيات پورتلت
چرخه حيات اصلي پورتلت در پورتلت JSR168 عبارتست از:
Initiator: آغازگر پورتلت
Handle Requests: پردازش انواع مختلف درخواستها
Destroy: خارج كردن پورتلت از سرويس
كانتينر پورتلت، چرخه حيات پورتلت را مديريت نموده و متد‌هاي مربوطه را بر روي واسط پورتلت فرا مي‌خواند.
4-2. واسط پورتلت
در پورتلت بايد واسط پورتلت را پياده‌سازي نموده يا كلاسي را براي پياده‌سازي واسط پورتلت منظور و توسعه داد. واسط پورتلت از متد‌هاي زير تشكيل شده است:
· Initiator (Portlet Config Config): براي آغاز نمودن پورتلت. اين متد فقط يكبار پس از آغاز شدن پورتلت فرا‌خوانده مي‌شود و مي‌تواند براي ساخت آبجكت‌ها/منابعي كه پورتلت به كار مي‌برد، استفاده شود.
· Process Action (Action Request Request, Action Response Response): براي اعلام به پورتلت، متوجه ساختن آن از اينكه كاربر عملي (action) را بر روي اين پورتلت تحريك نموده است. در هر درخواست كلاينت، فقط يك action تحريك مي‌شود. پورتلت مي‌تواند در action تغيير جهت دهد، mode يا state خود را تغيير دهد، وضعيت ثابت خود را عوض كند يا پارامتر‌هاي ارسال را تنظيم كند.
· Render (Render Request Request, Render Response Response): براي توليد markup، متد render براي هر پورتلت روي صفحه فعلي، فراخواني مي شود و پورتلت مي‌تواند markup را كه ممكن است به mode پورتلت يا state پنجره، پارامتر‌هاي render، صفحات درخواست، وضعيت ثابت و داده‌هاي session وابسته باشد، توليد كند.
· Destroy: پايان چرخه حيات پورتلت را مشخص مي‌كند. اين متد به پورتلت امكان مي‌دهد تا منابع را آزاد نموده و هر داده ثابتي كه متعلق به پورتلت است، به روز برساند.

4-3. Mode هاي پورتلت
Mode پورتلت، عملكرد پورتلت را مشخص مي‌كند. معمولا پورتلت‌ها، اعمال مختلفي را انجام مي‌دهند و بسته به نوع عملكرد، محتواي متفاوتي را مي‌سازند. Mode پورتلت عملكرد و محتوايي را كه بايد توليد شود، مشخص مي‌نمايد. هنگاميكه پورتلت درخواست مي‌شود، كانتينر پورتلت، Mode فعلي پورتلت را برايش فراهم مي‌آورد. Mode پورتلت‌ها را مي‌توان از طريق برنامه‌نويسي تغيير داد.
JSR168، Modeهاي پورتلت‌ها را به سه گروه تقسيم مي‌كند:
Modeهاي ضروري: هر پورتال بايد از Modeهاي Edit، Help، View پشتيباني كند. پورتلت بايد حداقل از view پشتيباني كند. Render markup از اين Mode براي صفحه استفاده مي‌كند. Edit نيز براي تغيير تنظيمات كاربر و سفارشي كردن markup پورتلت و Help براي نمايش صفحه Help بكار مي‌روند.
Modeهاي سفارشي اختياري: Modeهايي وجود دارند كه ممكن است پورتال از آنها پشتيباني كند، در حاليكه پورتلت در Mode اختياري شايد فراخوانی نشود. Modeهاي اختياري عبارتند از: About براي نمايش پيام about، config كه به کاربران امكان مي‌دهد تا پورتلت را پيكربندي نمايند، Edit-default كه با استفاده از آن مي‌توان مقادير Edit را از پيش تنظيم كرد، Preview براي پيش نمايش پورتلت و print براي چاپ.
Modeهاي ويژه فروشنده: اين modeها ويژه فروشنده هستند و در ويژگی تعريف نشده‌اند.

4-4. State هاي پنجره
State پنجره (حالت پنجره) نمايانگر ميزان فضاي صفحه پورتال است كه به محتواي توليد شده توسط پورتال اختصاص مي‌يابد. وقتي پورتلت درخواست مي‌شود، كانتينر پورتلت حالت كنوني پنجره را براي پورتلت فراهم مي‌آورد. ممكن است پورتلت از حالت پنجره براي مشخص نمودن ميزان اطلاعاتي كه بايد ارسال نمايد، استفاده كند. هنگام پردازش درخواست action مي‌توان از طريق برنامه‌نويسي حالت پنجره پورتلت را تغيير داد.
JSR168 حالات زير را براي پنجره تعريف نموده است:
عادي: پورتلت مي‌تواند صفحه را با ساير پورتلت‌ها به اشتراك بگذارد. اين حالت پيش فرض است.
حداكثر: پورتلت ممكن است تنها پورتلت صفحه پورتال باشد يا فضاي بيشتري در مقايسه با ساير پورتلت‌ها در صفحه پورتال داشته باشد و مي‌تواند محتوايي غني‌تر از حالت عادي پنجره توليدكند.
حداقل: پورتلت حداقل خروجي را ارسال مي‌كند.
علاوه بر حالات فوق، JSR168 امكان تعريف حالات پنجره ويژه را نيز فراهم آورده است.
پورتلت مي‌تواند در هر يك از حالات فوق فراخوانده شود، اما مي‌تواند markup يكساني را براي هر سه حالت توليد كند.

4-5. ذخيره ثابت
پورتلت مي‌تواند داده‌هاي ثابت كاربر خاصي را با كمك آبجكت Portlet Preferences ذخيره كند. Preferenceها در فاز action خوانده و نوشته و در فاز render، فقط خوانده مي‌شوند. Edit، mode مناسبي براي نوشتن preferenceهاست و براي كاربر صفحه نمايش سفارشي تهيه مي‌كند. Preferenceها مي‌توانند به صورت رشته يا مقادير آرايه رشته باشند و مي‌توان آنها را با مقادير پيش فرض در توصيف كننده تنظيم نمود. مشخصات پورتلت و preferenceها در توصيف‌كننده، پورتلتي به نام Portlet entity تعريف مي‌كنند.
مفهوم session مبتني بر http session است كه براي برنامه‌هاي وب تعريف مي‌شود. از آنجائي كه برنامه‌هاي پورتلت برنامه‌هاي وب هستند، از همان sessionهاي سرولت استفاده مي‌كنند. براي اينكه پورتلت‌ها بتوانند داده‌هاي موقتي پورتلت را ذخيره نمايند، حوزه session، پيش فرض حوزه پورتلت است. پورتلت در اين حوزه مي‌تواند اطلاعات مورد نياز درخواستهاي كاربر و ويژه موجوديت پورتلت را ذخيره نمايد. صفات ذخيره شده در اين حوزه، پيشوند دارند تا از بازنويسي دو پورتلت (يا دو موجوديت با يك تعريف پورتلت) ممانعت بعمل آيد.
JSR168 از حوزه Web application نيز پشتيباني مي‌كند. در اين حوزه هر جزء برنامه وب مي‌تواند به اطلاعات دسترسي پيدا كند. اين اطلاعات براي تبادل وضعيت گذرا در بين اجزای مختلف يك برنامه وب (مثلا بين پورتلت و سرولت) به كار مي‌رود.

4-6. لحاظ نمودن سرولت‌ها/صفحات JSP
پورتلت براي پشتيباني از الگوي Model-View-Controller بايد بتواند محتواي توليد شده از سرولت‌ها و صفحات JSP را لحاظ نمايد. بدين ترتيب پورتلت همانند كنترل كننده عمل و bean را با داده‌ها پر مي‌كند و صفحه JSP را در خروجي render لحاظ مي‌نمايد.
مكانيزم لحاظ نمودن سرولت‌ها و صفحات JSP در JSR168 همانند سرولت API است. درخواست از طريق زمينه پورتلت براي مسير مورد نظر بازيابي و سپس متد (include) بر روي آبجكت فرستنده درخواست (request-dispatcher) و فراخواني مي‌شود.

4-7. تنظيم با WSRP
WSRP محتواي توليد شده توسط پورتلت‌ها را مجتمع مي‌سازد. اين پورتلت‌ها بر روي ماشين‌هاي راه‌دور در حال اجرا هستند و از محيط هاي مختلف برنامه‌نويسي نظير J2EE، Net. استفاده مي‌كنند. سرويس‌هاي WSRP ارائه‌گرا هستند. سرويس‌هايي نيز به صورت Plug، Play با پورتالها يا ساير برنامه‌ها کار می کنند. بدين‌ترتيب شركتها مي‌توانند محتوا يا برنامه را بي‌نياز از تطبيق دستي محتوا يا برنامه تهيه كنند. پورتالها مي‌توانند به سهولت سرويس‌هاي WSRP را بي‌نياز از برنامه‌نويسي مجتمع سازند.
JSR168 مفاهيم بين JSR168 و WSRP را منطبق ساخته است. در ذيل مفاهيم عمده در استاندارد مذكور آمده است:
modeهاي پورتلت و حالات پنجره به طور كامل منطبقند.
كد‌گذاري و ساخت اشاره‌گرهاي URL به پورتلت به طور كامل منطبقند.
هر دو استاندارد تعامل كاربر با پورتلت را با فاز‌هاي render، action دارند.
وضعيتي كه امكان گسستگي پورتلت و نمايش آن را در فراخواني‌هاي بعدي render فراهم مي‌آورد، در WSRP تحت عنوان navigational state و در JSR168 با پارامتر‌هاي render پشتيباني مي‌شود.
هر دو استاندارد حالت گذرا را در درخواستها با session ذخيره مي‌كنند. Session ID در WSRP هنگام نگارش فراخواني‌هاي WPSR به پورتلت‌هاي JSR168 و JSR168session اشاره مي‌كند و بالعكس.
ذخيره‌سازي حالت ثابت براي خصوصي‌سازي ارسال پورتلت در WSRP با ويژگي‌هاي انواع اختياري صورت مي‌گيرد، در حاليكه JSR168 فقط از رشته يا آرايه پشتيباني مي‌كند. به عبارتي توليدكنندگان WSRP مبتني بر JSR168 فقط زير مجموعه‌اي از عملكرد‌هاي WSRP را بكار مي‌برند.
اطلاعات مربوط به فراخواني پورتلت در WSRP، RegistrationData و در JSR168، Portlet Context نام دارد. همه داده‌هايي كه در portlet context نشان داده مي‌شوند، در Registration Data نيز وجود دارند.
همانگونه كه در فهرست فوق مشاهده مي‌شود، همه اين مفاهيم، انطباق بين JSR168 و WSRP را نشان مي‌دهند. لذا مي‌توانيد كانتينر‌هاي پورتلت JSR168 را كه از طريق WSRP قابل دسترسي هستند، پياده‌سازي نماييد و پورتلت‌هاي JSR168 را به صورت سرويس‌هاي WSRP نشان دهيد.

2- آيتم‌هاي پيشرفته پورتلت API
اين بخش به مفاهيم پيشرفته پورتلت API نظير دستيابي به اطلاعات كاربر، فراخواني زمينه پورتال، localization و caching مي‌پردازد.

5-1. اطلاعات كاربر
شايد بعضي از پورتالها بخواهند markupهاي توليد شده را با توجه به اطلاعات شخصي كاربر، خصوصي نمايند. چنين اطلاعاتي اطلاعات پروفايل نام دارند و حاوي جزئياتي نظير نام كاربر، نشاني، پست الكترونيكي و غيره مي‌باشند. براي نمونه، با استفاده از پروفايل كاربر، پورتلت شرايط جوي مي‌تواند شرايط جوي شهري كه كاربر فعلا در آن زندگي مي‌كند را نشان دهد.
پورتلت API از دسترسي به اطلاعات پروفايل كاربر از طريق صفت درخواست USER-INFO به صورت نگارشی پشتيباني مي‌كند. ويژگی پورتلت، استفاده از اسامي صفت كاربر (Platform for privacy preference) 3P را توصيه مي‌كند. پورتلت مي‌تواند در تعريف كننده نصب تعريف شود، توصيف كننده‌اي كه صفات اطلاعات كاربر از طريق اين نگاشت در درخواست دسترس پذير می سازد. سپس پورتال مي‌تواند اين صفات را در زمان نصب به صفات موجود در ذخيره داده‌هاي كاربر بنگارد يا از آنها صرفنظر كند.
اطلاعات كاربر درباره تحريك action ممكن است متفاوت از اصول J2EE باشد و در اين صورت پورتلت، پورتلت راه ‌دور ناميده مي‌شود. اگر پورتلت، پورتلت راه‌دور باشد (توليدكننده WSRP)، اصول J2EE مصرف كننده WSRP را نشان مي‌دهد.

5-2. زمينه پورتال (Portal Context):
پورتلت API براي سازگار نمودن پورتلت‌ها با پورتالي كه آنها را فرا مي‌خواند، portal context را فراهم مي‌آورد. اين پورتال از درخواست بازيابي مي‌شود. اين پورتلت اطلاعاتي نظير فروشنده پورتال، نسخه پورتال و ويژگي‌هاي مختص پورتال را فراهم مي‌آورد. اين اطلاعات به پورتلت امكان مي‌دهد تا از گستره‌هاي ويژه فروشنده در هنگام فراخواني توسط پورتال استفاده كند. از آنجائيكه Portal Context به درخواست ضميمه شده، ممكن است از درخواستي به درخواست ديگر تغيير يابد. اين حالت مي تواند در سناريوی راه دور اتفاق بيفتد، جايي كه يك پورتلت ممكن است از پورتال های مختلف (مصرف كننده WSRP) فراخواني شود.
5-3. Localization

ويژگی localization، استقرار را در دو سطح فراهم مي‌آورد: توصيف كننده نصب و پورتلت. در سطح توصيف كننده نصب، همه تنظيمات توسط راهبر وب سرور (توصيف پورتلت، پارامتر‌هاي initiator، نمايش نام و غيره) از جمله صفت Xml:lang نظير توصيف‌كننده نصب سرولت 4/2 ، تغيير مي‌يابد. تگ Xml:lang، تگ مشابهي را در زبانهاي مختلف (مثلا نمايش نام به انگليسي، آلماني و ژاپني) ايجاد می نمايد.
اين ويژگی در سطح پورتلت، كلاس منبع را در توصيف كننده‌اي كه حاوي نسخ localized عنوان پورتلت است، عنوان كوتاهی براي تجهيزاتی كه از نظر گرافيكي محدوديت دارند و كلمات كليدي كه عملكردهاي پورتلت را توصيف مي‌كنند، در نظر می گيرد. ويژگی نمادي را براي استقرار نمايش اسامي و مقادير توصيف‌ها توصيه مي‌كند. پورتلت مي‌تواند از طريق متد Portlet Context (Get Resource Bundle) به منبع دسترسي پيدا كند.

5-4. Caching
JSR168، پشتيباني از Caching را به صورت اعلان و برنامه‌نويسي، تعريف مي‌كند. زمان انقضای پاسخ پورتلت را مي‌توان در هر پورتلت تعريف نمود. پورتلت در زمان اجرا مي‌تواند زمان انقضا را براي پاسخ render با استفاده از ويژگي EXPIRATION_CACHE تنظيم كند.
هر درخواستي كه به اين پورتلت ارسال شود، به طور خودكار، محتواي Cach شده را منقضي مي‌كند، به عبارتي وقتي كاربري بر روي action يا render كليك مي‌كند، پورتلت آن را مستقل از زمان انقضا دريافت مي‌دارد.

5-5. قابليت گسترش
ويژگی پورتلت مكانيزم‌هاي متعددي دارد كه به فروشندگان پورتال امكان مي‌دهد تا گستره‌هاي ويژه‌شان را لحاظ نمايند. اين بخش مهمترين اين مكانيزم‌ها را توضيح مي‌دهد: ويژگي‌هاي مختص فروشنده، modeهاي سفارشي پورتلت و حالات سفارشي پنجره. همانگونه كه پيشتر توضيح داده شد، پورتلت مي‌تواند اطلاعاتي را درباره گستره‌هاي پشتيباني شده از طريق portal context كسب نمايد.

3- ويژگي‌ها
ويژگي‌ها با تنظيمات مختص فروشنده بين پورتلت و كانتينر پورتلت و بين پورتلت و پورتال، ارتباط برقرار مي‌سازند.
اين ويژگي‌ها را مي‌توان در JSR168 يافت. پورتلت مي‌تواند ويژگي‌هاي String را با متد getproperty از:
ActionRequest: براي دريافت ويژگي‌هايي كه مختص action-request هستند.
RenderRequest :براي دريافت ويژگي‌هايي كه مختص render-request هستند.
PortalContext :براي دريافت ويژگي‌هايي كه مختص پورتال هستند و براي درخواست مختلف تغيير نمي‌كنند، بخواند.
پورتلت مي‌تواند ويژگي‌هاي String را با متد Setproperty در:
ActionResponse – :براي تنظيم ويژگي‌ها در پاسخ به درخواست action و
RenderResponse – :براي تنظيم ويژگي‌ها در پاسخ به درخواست render بنويسد.

4- Modeهاي سفارشي پورتلت و حالات پنجره
اگر برنامه كاربردي پورتلت از Modeهاي ديگر پورتلت يا حالات پنجره (به غير از آنچه در ويژگی پورتلت تعريف شده) استفاده مي‌كند، مي‌تواند آنها را در توصيف كننده نصب اعلان كند. در زمان نصب، Modeهاي تعريف شده سفارشي پورتلت و حالات پنجره يا در Modeهاي پورتلت مختص فروشنده نگاشته شده يا از آن صرفنظر شده است. پورتلت مي‌تواند فقط از Modeهاي پورتلت يا حالات پنجره كه پورتال پشتيباني مي‌كند، استفاده كند. پورتلت مي‌تواند از متد‌هاي Get Supported Portlet Modes، Get Supported Window States براي بازيابي Modeهاي پورتلت و حالات پنجره استفاده كند. پورتلت مي‌تواند Modeهاي سفارشي پورتلت و حالات پنجره را در توصيف كننده نصب با استفاده از تگ‌هاي custom-portlet-mode، custom-window-state تعريف كند.

5- بسته‌بندي و نصب
منابع برنامه كاربردي پورتلت، پورتلت‌ها و توصيف‌كننده‌هاي نصب، می توانند در يك آرشيو برنامه نصب؛ بسته‌بندي شوند. برنامه‌هاي كاربردي پورتلت برخلاف برنامه كاربردي وب سرولت، حاوي دو توصيف كننده نصب هستند: يكي براي مشخص‌سازي منابع برنامه كاربردي وب (web.xml) و يكي براي مشخص سازي منابع پورتلت (Portlet.xml). منابعي كه پورتلت نيستند بايد در توصيف كننده نصب web.xml مشخص گردند. همه تنظيمات پورتلت‌ها بايد در فايلي به نام portlet.xml تعريف شوند. اين قانون سه استثنا دارد. موارد ذيل براي همه برنامه‌هاي كاربردي وب مجاز هستند:
· توصيف برنامه كاربردي پورتلت
· نام برنامه كاربردي پورتلت
· نقش امنيتي برنامه كاربردي پورتلت
در نتيجه نصب دو فايل توصيف كننده، نصب برنامه پورتلت طی دو مرحله صورت می گيرد كه در اين دو مرحله برنامه وب در سرور برنامه اجرا می شوند و پورتلت‌ها در سرور پورتال نصب مي‌شوند.
همواره فايل Portlet.xml فقط يك برنامه پورتلت خاص را توصيف مي‌كند. براي ساخت كپي برنامه پورتلت با تنظيمات مختلف، بايد برنامه پورتلت جديد ساخته شود. شكل 4 و 5 تعريف كامل فايل portlet.xml را نشان مي‌دهند. شكل 4 تنظيماتي را كه مي‌توانند در سطح برنامه كاربردي بكار روند و شكل 5 تنظيماتي را كه در سطح پورتلت بكار مي‌روند، نشان مي‌دهد.
اولين نسخه ويژگی پورتلت، پورتلت API جامع و توانايي را تعريف مي‌كند كه تمام نياز‌هاي برنامه‌هاي كاربردي ساده‌تر پورتلت را برآورده مي‌سازد. نسخ آتي اين ويژگی، احتياجات برنامه‌هاي كاربردي پيچيده‌تر را كه به تعاملات بيشتر بين پورتلت‌ها نياز دارد، پاسخگو خواهند بود.

1- نتيجه گيری
معماری پورتال بر اساس پورتلت ها شکل می گيرد و ويژگی خاص اين پورتلت ها آنها را نسبت به ساير API های مرسوم متمايز ساخته است.
همانطور که گذشت، JSR ويژگی پورتلت را برای غلبه بر مشکلات ناشی از اجزای ناهمگون پورتلتها (API) و نيز ايجاد قابليت تعامل ميان پورتلت ها و پورتالها تهيه نموده است. از ميان اهدافی که JSR168 دنبال می کند، ايجاد مکانيزمی جهت ذخيره سازی داده های ثابت و گذرا برای پورتلت ها مهمترين هدف به شمار می آيد. نقشی که کانتينر پورتلت از حيث محيط و زمان اجرای پورتلت بر عهده دارد، در خور توجه و بررسیاست. چرا که اساسا کانتينر، حاوی پورتلت ها است و چرخه حياتشان را کنترل می کند. کانتينر همچنين اطلاعات مربوط به پورتال را با کمک SPI(Service Provider Interface) بازيابی می کند. از سوی ديگر، محتوای توليد شده توسط هر پورتلت که اصطلاحا Fragment نام دارد، در نهايت به صورت مجموعه ای از Fragmentها صفحه پورتال را شکل می دهد.

به غير از پورتلت و کانتينر آن، جزء ديگری به عنوان واسط پورتلت در ميان است که کار آغاز، خواندن، اجرا و نيز حذف محتويات پورتلت را بر عهده دارد. پورتلت، با توجه به نوع عملکرد آن دارای سه حالت اساسی است. هر يک از اين حالات بنا بر فعاليتی که برای پورتلت در نظر گرفته شده است، طراحی و اجرا می شوند. ديگر مباحثی که در ارتباط با پورتلت و ويژگی آن مطرح می شود جنبه فرعی و ثانوی دارند که در مراتب تخصصی تر به صورت مشروح می توانند مورد بررسی قرار بگيرند. مجموعه اين مطالب تشکيل دهنده زيربنای فنی و ساختاری يک Interface از يک پورتال هستند که در مقابل چشمان کاربران قرار می گيرد.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: